بی شک، سياست گذاری برای توسعه استفاده از هادیهای روکش دار، يکی از نتایج بازدیدهای متوالی و بعضا چندباره تصمیم گیران و تصمیم سازان صنعت برق کشور از شرکت برق کره جنوبی (KEPCO) طی چند سال گذشته بوده است (واژگان هادیهای روکش دار، خود ترجمه  Covered Conductors است که به اختصار CC ناميده شده و در برخی اسناد Tree Wires و Weather Proof Wires هم بدان اطلاق شده است).

هاديهای روکش دار، کابلهای خودنگهدار و کابلهای فاصله دار، سه گزینه ای بوده اند که طی سالهای گذشته با اهداف مختلفی چون بهبود قابلیت اطمينان، کاهش تلفات غیر فنی، افزایش ایمنی، کاهش مخاطرات برای جانوران و درختان (محيط زيست)، کاهش آتش سوزی (استرالیا) ، کاهش حریم و کمپکت نمودن خطوط، در کشورهای مختلفی چون فنلاند، برزیل، ژاپن، کره جنوبی و … مورد استفاده قرار گرفته اند. برای مثال سالهاست که استفاده از هادیهای روکش دار در مناطق شهری ژاپن و کره جنوبی الزامی شده است.

در کشور ما و در سطح ولتاژ فشار ضعیف، رویکرد بیشتر به سمت استفاده از کابلهای خودنگهدار بوده است، در حالی که در سطح ولتاژ فشار متوسط، بکارگیری هادیهای روکش دار با اقبال بیشتری مواجه گرديده است. البته در پروژه های معدودی در شمال غرب کشور، از کابلهای فاصله دار (در فشار متوسط) هم استفاده شده است.شايان ذکر است که هر یک از اين موارد دارای مشخصه های خاص خود است که بررسی آنها مورد نظر این نوشته نیست.

هدف از اين مطلب، نقد تصميم گيريهايی است که بدون انجام مطالعات فنی-اقتصادی صورت پذیرفته است. همانطور که در پست قبلی اشاره شد، فقدان دانش علمی در سطوح تصميم گيری و مدیريتی صنعت برق  همراه با حذف متخصصین داخلی از چرخه تصميم گيريهای فنی، باعث زيانها و خسارات زیادی به کشور شده است که متاسفانه هزینه اين ناکارآمدی های شايع و بارز ، توسط مردم  و از بودجه عمومی پرداخت گردیده است.

بحث هاديهای روکش دار که چندی پيش دستور توقف استفاده از آنها به دلیل مشکلات حادث شده صادر گرديد، يکی از صدها نمونه ای است که می توان آن را در همين مقوله بررسی نمود.

در مورد اين موضوع خاص، به نظر می رسد تصمیم گیریها ناشی از استقراء دو مرحله ای زیر بوده است :

1- هادی تجهیز بسیار ساده ای است که دارای هيچ پيچيدگی فنی نیست.

2- هادی روکش دار قطعا بهتر از هادی لخت است!  حالا آمار و اطلاعات KEPCO توجیهات لازم برای بکارگيری آنها را فراهم خواهد نمود.

به نظر می رسد که در اطلاعات ارایه شده توسط نمایندگان برق کره جنوبی (KEPCO)، بدون آنکه سخنی از مطالعات “هماهنگی عايقی” و پيامدهای اجرایی آن به ميان آمده باشد، عنوان گرديده که با بکارگیری هادیهای روکش دار، تعداد خطاهای حادث شده در هر کیلومتر از شبکه در هر سال به يک دهم کاهش يافته است. همچنين به احتمال خیلی زياد، این نمايندگان در طی صحبتهای ارائه شده و بازدیدهای انجام شده هيچ توضيحی در خصوص سازه های عجيب و غريب منصوبه روی پايه ها (شکل بالا)، سطح BIL طراحی، تغییرات انجام شده در مقره ها و ادوات حفاظت جرقه ، پديده Arc Motoring و تعدد ذوب شدگی هاديهای خطوط روکش دار در خطوط پایلوت اوليه اجرا شده در سئول (که منجر به اخذ مشاوره از دکتر William Chisholm رییس کميته IEEE PES Transmission & Distribution و  دکتر Hideki Motoyama مشاور برق ژاپن و استاد هماهنگی عایقی گردید)، خطاهای امپدانس بالا و افزایش احتمال برق گرفتگی در معابر عمومی در صورت عدم استفاده از رله های هوشمند شناسایی کننده اين خطاها و … به عمل نياورده اند.

البته منطقا هم بايد چنين بوده باشد؛ زيرا در حال حاضر بخش قابل توجهی از درآمد شرکت KEPCO از طریق خدمات مشاوره ای کسب می شود که به کشورهای آسيايي و آفريقايي ارائه می گردد. با این حال، اين نمايندگان خوش آمدگويي و ارائه مطالب هرگز گمان نمی برده اند که بازدیدکنندگان ایرانی، تجربه و دانش فنی حدود سه دهه استفاده از سیمهای روکش دار توسط آنها را در طی چند بازدید مفرح کسب و به مرحله اجرا دربیاورند.